Тема чалавечнасці і безчалавечнасці з'яўляецца адной з цэнтральных у рамане «Чорны замак» Альшагскага. Што ж такое чалавечнасць? Гэта здольнасць чалавека праяўляць спачуванне, дабрыню, разуменне і павагу да іншых. Безчалавечнасць жа — гэта адсутнасць гэтых якасцей, жорсткасць, абыякавасць да чужога гора і пакут. Я лічу, што ў рамане аўтар паказвае, як чалавечнасць можа перамагаць нават у самых цяжкіх умовах, а безчалавечнасць вядзе да разбурэння і страт. Звярнемся да апісання галоўнага героя, які апынуўся ў цяжкай сітуацыі. У адным з эпізодаў ён сутыкаецца з выбарам: дапамагчы іншым, рызыкуючы ўласным жыццём, або захаваць сябе, ігнаруючы чужыя пакуты. Герой вырашае праявіць чалавечнасць, што паказвае яго ўнутраную сілу і маральную стойкасць. Гэтая сцэна дэманструе, што нават у самых цяжкіх абставінах можна захаваць чалавечыя якасці. Такім чынам, прыклад галоўнага героя даказвае, што чалавечнасць — гэта не толькі маральны выбар, але і акт мужнасці. Раман «Чорны замак» Альшагскага вучыць нас быць спагадлівымі і не губляць чалавечнасць, нягледзячы на цяжкасці жыцця. Безчалавечнасць жа прыводзіць да ізаляцыі і страты сэнсу існавання. У заключэнне хачу адзначыць, што чалавечнасць і безчалавечнасць — гэта два супрацьлеглыя пачуцці, якія вызначаюць лёс чалавека. Раман «Чорны замак» паказвае, што толькі праз захаванне чалавечнасці можна пераадолець любыя выпрабаванні і захаваць годнасць.