Чалавечнасць і бесчалавечнасць — гэта два супрацьлеглыя паняцці, якія часта сустракаюцца ў літаратуры і адлюстроўваюць сутнасць паводзін чалавека ў розных жыццёвых сітуацыях. Чалавечнасць можна вызначыць як здольнасць чалавека да спагады, міласэрнасці, разумення і падтрымкі іншых, а бесчалавечнасць — як адсутнасць гэтых якасцей, жорсткасць, абыякавасць і гвалт. У рамане У. Караткевіча «Чорны замак Альшанскі» аўтар паказвае, як гэтыя два супрацьлеглыя пачуцці ўплываюць на лёсы герояў і на агульны ход падзей. Я лічу, што праз выяву чалавечнасці і бесчалавечнасці ў творы аўтар раскрывае глыбокія маральныя праблемы, якія актуальныя і сёння. Звярнемся да раману «Чорны замак Альшанскі». У творы ёсць эпізод, дзе галоўны герой сутыкаецца з выбарам паміж дапамогай іншым і асабістай бяспекай. Напрыклад, у адной сцэне ён вырашае рызыкаваць жыццём, каб выратаваць бяздомнага чалавека, які трапіў у небяспеку. Гэтая дзея паказвае яго чалавечнасць, здольнасць да спагады і гатоўнасць дапамагаць нават у складаных умовах. У той жа час у рамане прысутнічаюць і персанажы, якія праяўляюць бесчалавечнасць — яны не толькі ігнаруюць пакуты іншых, але і самі здзяйсняюць жорсткія ўчынкі, што прыводзіць да трагедыі. Гэты прыклад даказвае, што чалавечнасць — гэта не толькі маральны выбар, але і сіла, якая можа змяніць ход падзей і выратаваць людзей. Бесчалавечнасць жа, наадварот, вядзе да разбурэння і пакут. У творы Караткевіча гэтыя два пачуцці супрацьпастаўленыя, што дазваляе аўтару падкрэсліць важнасць захавання чалавечнасці нават у самых цяжкіх абставінах. Такім чынам, раман «Чорны замак Альшанскі» У. Караткевіча паказвае, што чалавечнасць — гэта аснова сапраўднай чалавечай годнасці і маральнасці, а бесчалавечнасць — шлях да трагедыі і разбурэння. Гэты твор вучыць нас быць спагадлівымі і падтрымліваць адзін аднаго, нягледзячы на ўсе цяжкасці жыцця.